Religieus ensemble rond Sint Jans Onthoofdingkerk voorgedragen als gemeentelijk monument

LOON OP ZAND – Het college van burgemeester en wethouders heeft een ontwerpbesluit genomen om het religieuze ensemble rond de Sint Jans Onthoofdingkerk aan te wijzen als beschermd gemeentelijk monument. Opvallend is dat niet alleen de afzonderlijke onderdelen, maar juist ook de historische samenhang van het complete complex wordt beschermd.

Het ensemble bestaat uit de Sint Jans Onthoofdingkerk uit 1394, de pastorie, het kerkhof, de bovengrondse grafkelder van de familie Verheijen en de historische tuinmuur. Volgens de gemeente ligt de bijzondere erfgoedwaarde vooral in de onderlinge samenhang van deze onderdelen, die samen al eeuwenlang het karakteristieke kerkenlandschap van Loon op Zand vormen.

De voordracht volgt op eerder onderzoek naar de monumentale waarde van de tuinmuur. Destijds bleek een afzonderlijke aanwijzing niet mogelijk. Aanvullend cultuurhistorisch onderzoek maakte echter duidelijk dat juist het complete ensemble van grote betekenis is voor de geschiedenis van het dorp.

De Sint Jans Onthoofdingkerk en de pastorie hebben al de status van rijksmonument. De bovengrondse grafkelder van de familie Verheijen geldt als een zeldzaam erfgoedobject, zowel binnen de gemeente als daarbuiten. Ook de tuinmuur draagt volgens de gemeente bij aan de herkenbaarheid en historische uitstraling van het gehele complex.

Aan de voordracht ging een uitgebreid traject vooraf. De gemeente voerde gesprekken met het parochiebestuur, de eigenaren van de grafkelder en Heemkundekring Loon op 't Sandt. Hun kennis en betrokkenheid speelden een belangrijke rol bij het in kaart brengen van de cultuurhistorische waarde van het ensemble.

Het parochiebestuur reageert positief op het ontwerpbesluit. Volgens de parochie is het belangrijk dat niet alleen de kerk en pastorie als rijksmonumenten worden erkend, maar ook dat de begraafplaats, de grafkelder en de tuinmuur als één historisch geheel worden beschouwd. Daarmee blijft volgens de parochie een belangrijk onderdeel van de identiteit van Loon op Zand behouden.

Wethouder Erfgoed Marc Budel noemt het religieuze ensemble een plek waar geschiedenis, geloof en de ontwikkeling van het dorp en het voormalige kasteelterrein samenkomen. Volgens hem sluit de bescherming aan bij de Nota Erfgoed 2026-2036, die eerder door de gemeenteraad is vastgesteld.

Met het ontwerpbesluit start nu de formele aanwijzingsprocedure. De eigenaren krijgen de gelegenheid een zienswijze in te dienen, waarna het college een definitief besluit neemt. De gemeente benadrukt dat toekomstige ontwikkelingen mogelijk blijven, waarbij het uitgangspunt 'behoud door ontwikkeling' centraal staat.