Is 2026 een slecht wespenjaar?

Hoeveel wespen heb jij gezien dit jaar? Grote kans dat je er geen of maar enkele hebt gezien. Veel mensen vinden het verontrustend dat ze zo weinig wespen zien, in onder andere België en het Verenigd Koninkrijk hebben diverse media al melding gemaakt van zorgwekkend lage aantallen wespen. In Nederland is het beeld niet anders, al zal niet iedereen dat zo ervaren. Met de nationale wespentelling hopen natuurorganisaties een beeld te krijgen van de stand en verdeling van de verschillende wespensoorten in Nederland.

De nationale wespentelling is een van de vele tellingen die ons land inmiddels kent, en mag op steeds grotere belangstelling rekenen. Wespen hebben een slecht imago, maar dat beeld is sinds enkele jaren aan het kantelen. Media besteden regelmatig aandacht aan de rol van wespen in het ecosysteem, en aan natuur- en diervriendelijke oplossingen bij problemen met wespennesten. Ook de wespentelling, die sinds 2022 wordt georganiseerd, draagt bij aan een ander beeld van wespen.

Mensen denken bij wespen vooral aan overlast op het terras, terwijl er maar twee wespensoorten zijn die in de zomer van onze zoetigheid komen snoepen. “Naast deze twee limonadewespen - de gewone wesp en de Duitse wesp - komen er nog veertien andere sociale wespensoorten voor in Nederland” legt woordvoerder Nathan Veenstra van de Wespenstichting uit. “Niemand hoeft alle zestien soorten sociale wespen uit het hoofd te leren voor de wespentelling hoor, er is een telformulier dat je kunt downloaden. Daarop staan de soorten die je kunt tellen, waar trouwens ook solitaire wespen bij zitten.”

Sociale wespen zijn de wespen die nesten bouwen en in kolonies samenleven, daarvan komen er nu dus zestien soorten voor in Nederland. Hoewel het een exoot is, valt ook de geelpoothoornaar onder die zestien, omdat deze inmiddels als gevestigd wordt gezien in Europa. “Wij zijn ook niet blij met de komst van deze exoot”, zegt Veenstra. “Er is een hoop om deze soort doen, en dat heeft zowel direct als indirect effect op onze inheemse wespensoorten. Zo worden er regelmatig inheemse wespen voor de geelpoothoornaar aangezien, en straalt de negatieve berichtgeving over de soort al dan niet ongemerkt ook af op andere wespensoorten.”

Dit jaar is een beeld ontstaan dat het net als in 2024 een slecht wespenjaar zal worden. “De overeenkomsten zijn duidelijk,” zegt voorzitter van de Wespenstichting Sjoert Fleurke. “Zowel dit jaar als in 2024 kregen we op veel plekken in Nederland te maken met langdurige en heftige regenval én een aantal extreem warme dagen. Veel regen kan in de beginfase van een wespennest funest zijn.”

Maar ook hoge temperaturen pakken slecht uit voor de wespen, aldus Fleurke. “De daarmee gepaard gaande droogte betekent niet alleen minder nectar, maar ook minder andere insecten die als prooi dienen. Daarnaast kunnen nesten bij extreem warm weer oververhit raken en volledig afsterven.”

Toch is er ook een keerzijde: “Onze helpdesk is drukker dan ooit. We krijgen meer aanvragen voor advies dan voorheen en er zijn al meerdere gevallen bekend van mensen die drie of meer nesten in of rond hun huis hebben.”

Met de jaarlijkse telling hoopt de stichting uiteindelijk antwoord te geven op de inmiddels jaarlijks terugkerende vraag hoe het gaat met de wespen in Nederland. Daar is namelijk geen zinnig antwoord op te geven, omdat er geen betrouwbare cijfers zijn. Geeft die telling dan de cijfers die gewenst zijn? Fleurke: ”Het blijft burgerwetenschap, dus je kunt er niet makkelijk een conclusie uit trekken. De resultaten geven wel een beeld van de verdeling van de verschillende soorten over Nederland, en wat de verhouding is tussen de soorten qua algemeenheid. En niet onbelangrijk: het is een leerzame aangelegenheid, mensen leren dat er meer soorten wespen zijn dan ze misschien wel denken.”

Wil je meedoen met de nationale wespentelling, kies dan een plek uit waar je 30 minuten lang bijhoudt welke wespen of op wespen lijkende insecten je ziet. Dat kan van zaterdag 15 tot en met zondag 23 augustus. En je kan één keer of meerdere keren tellen. De resultaten geef je door via tuintelling.nl/tellingen, waar je verdere informatie vindt en jouw telling kan invoeren. Op de website van de Wespenstichting vind je alles over de verschillende soorten wespen in Nederland.